Tính toán nồng độ khí gây ô nhiễm từ nguồn thải do giao thông đoạn đường :
Cầu Giấy – Cầu Vượt Đại học Quốc Gia Hà Nội
ĐHQGHN – ĐH CÔNG NGHỆ- KHOA CƠ HỌC KĨ THUẬT - TRẦN TRIỆU PHÚ
5
Mô hình khuyếch tán gauss được ứng dụng chỉ trong giới
hạn thời gian khuyếch tán đủ lớn và đối với điều kiện đồng nhất
dừng phù hợp với phương trình Fick đơn giản.
Giả thiết vật chất thải ra tức thời từ một nguồn thải điểm
khuyếch tán trong không gian 3 chiều. Xét quá trình đẳng
hướng :
2
3
2
2
(, ,,) exp( )
2
(2 )
Qr
cxyzt
σ
πσ
=−
(4)
Trong đó:
2222
()rxut
y
z=− ++
(5)
c nồng độ (
3
/
g
m
)
cường độ nguồn (g)
2
σ
là độ lệch của phân bố
đối với trường hợp không đẳng hướng:
22 2
3
222
2
()
(, ,,) exp
222
(2 )
xyz
Xyz
Qxutyz
cxyzt
σσσ
πσσσ
⎡
⎤
⎛⎞
−
=−++
⎢
⎥
⎜⎟
⎜⎟
⎢
⎥
⎝⎠
⎣
⎦
(6)
Tính toán nồng độ khí gây ô nhiễm từ nguồn thải do giao thông đoạn đường :
Cầu Giấy – Cầu Vượt Đại học Quốc Gia Hà Nội
ĐHQGHN – ĐH CÔNG NGHỆ- KHOA CƠ HỌC KĨ THUẬT - TRẦN TRIỆU PHÚ
6
Hình 1.1.Hệ tọa độ biểu diễn phân phối Gauss theo chiều ngang
và đứng
Trường hợp ống khói phát thải liên tục có thể xấp xỉ bằng
cách coi luồng thải liên tục như là tổ hợp của các chùm thải .có
nghĩa là luồng thải xem như sự cộng vô hạn các chùm thải
trung bình chồng lên nhau , và dịch chuyển dọc trục x với vận
tốc
u
.Mỗi chùm thải trên thực tế là tổ hơp trung bình theo
nhiều chùm thải khuyếch tán trong thời gian t và đạt tới điểm
(x,0,0) . Về mặt toán học điều này tương đương với việc lấy
tích phân biểu thức (6) từ 0 đến
∞
. Tuy nhiên,việc tính tích
phân này trên thực tế cũng không đơn giản vì
σ
phụ thuộc vào t
và x (vi
x
ut=
)
Tính toán nồng độ khí gây ô nhiễm từ nguồn thải do giao thông đoạn đường :
Cầu Giấy – Cầu Vượt Đại học Quốc Gia Hà Nội
ĐHQGHN – ĐH CÔNG NGHỆ- KHOA CƠ HỌC KĨ THUẬT - TRẦN TRIỆU PHÚ
7
Tuy nhiên,thực tế khuyếch tán dọc trục x là không đáng
kể so với truyền tải dọc theo đó với vận tốc gió trung bình
u
(
2
()
x
K
c
c
u
xx
∂∂
∂
>>
∂∂
). Sử dụng giả thiết đơn giản hoá này , tích phân
(6) cho:
22
22
(, ,) exp
22
2
yz
yz
Qyz
cxyz
u
σσ
πσ σ
⎡
⎤
⎛⎞
=−+
⎢
⎥
⎜⎟
⎜⎟
⎢
⎥
⎝⎠
⎣
⎦
(7)
Trong đó Q là cường độ của nguồn liên tục, và
y
σ
,
z
σ
là hàm
của x. Nghiệm (7) thu nhận từ bài toán sau:
yz
cc c
uK K
x
yyzz
⎛⎞⎛⎞
∂∂ ∂ ∂ ∂
=+
⎜⎟⎜⎟
∂∂ ∂ ∂ ∂
⎝⎠⎝⎠
(8)
0c →
khi ,,
x
yz→∞
c →∞ khi ,, 0xyz→
0
z
c
K
z
∂
→
∂
khi
0z →
,và
,0xy>
0
ucdydz Q
∞+∞
−∞
=
∫∫
,
0z >
Trong đó
2
2
y
y
K
t
σ
=
,
2
2
z
z
K
t
σ
=
Khi đó (7) có thể viết ở dạng:
22
(, ,) exp
444
xxx
Q
y
uzu
cxyz
KKK
π
⎡
⎤
⎛⎞
=−+
⎢
⎥
⎜⎟
⎢
⎥
⎝⎠
⎣
⎦
(9)
Trong nghiệm (9) nồng độ theo trục x giảm theo
1
x
−
, trong
khi đó số liệu quan trắc cho thấy giảm theo
1.75
x
−
thì phù hợp
hơn. Lý do sai số này là do phương trình khuyếch tán , vì
không phù hợp với sự khuyếch tán khi thời gian nhỏ, ở đó
tx
σ
. Trường hợp K=const chỉ cho phép
tx
σ
. Nghiệm
Tính toán nồng độ khí gây ô nhiễm từ nguồn thải do giao thông đoạn đường :
Cầu Giấy – Cầu Vượt Đại học Quốc Gia Hà Nội
ĐHQGHN – ĐH CÔNG NGHỆ- KHOA CƠ HỌC KĨ THUẬT - TRẦN TRIỆU PHÚ
8
(9) thích hợp với nguồn liên tục và với khoảng cách tới nguồn
hay khoảng thời gian di chuyển đủ lớn
I.1.2: Những giả thiết của mô hình gauss
- Sự phát thải liên tục hay thời gian phát thải bằng hay lớn
hơn thời gian gió thổi từ nguồn tới điểm cần quan tâm. Có
nghĩa là công thức khuyếch tán luồng thải giả thiết rằng thời
gian phát thải và lấy mẫu phải lớ
n hơn so với thời gian gió thổi
từ nguồn tới điểm tiếp nhận đối tượng.
- Vật chất tham gia khuyếch tán là khí ổn định (không
phản ứng,ngưng tụ …)hay bụi lơ lửng (đường kính nhỏ hơn
20
m
μ
) tồn tại lơ lửng lâu dài trong không khí.
- Vật chất tạo nên luồng thải không bị loại bỏ khỏi luồng
thải và phản xạ tại mặt đất là hoàn toàn.
- Các phần tử tạo nên luồng thải giả thiết có phân bố gauss
theo cả chiều đứng và chiều ngang vuông góc với gió.
- Xấp xỉ gauss giả thiết điều kiện dừng trong suốt thời gian
mô hình áp dụng, thường là 1 giờ.
- Vậ
n tốc gió
u
là hằng số.Tuy nhiên,gần mặt đất vận tốc
gió tăng theo chiều cao.Vì lý do đó khi độ trượt gió trung bình
hoặc mạnh theo chiều cao
điều này sẽ dẫn đến sai số.Ngoài ra , khi vận tốc gió thay đổi ,
sẽ không có hướng gió trung bình, hay khi vận tốc gió tiến tới 0
, mẫu số trong các biểu thức tiến tới 0, mô hình không áp dụng
được.
- Hướng gió không đổi theo chiều cao. Tuy nhiên,hướng
gió trên thực tế thay đổi theo chiều cao (xoắn Ekman )
đặc biệt
trong điều kiện không ổn định. Sự thay đổi này gây lên 2 hiệu
ứng chính: tăng tốc độ lan truyền và sự lệch khỏi đường thẳng
Tính toán nồng độ khí gây ô nhiễm từ nguồn thải do giao thông đoạn đường :
Cầu Giấy – Cầu Vượt Đại học Quốc Gia Hà Nội
ĐHQGHN – ĐH CÔNG NGHỆ- KHOA CƠ HỌC KĨ THUẬT - TRẦN TRIỆU PHÚ
9
quỹ đạo mặt đất. Ngoài ra hướng gió còn giả thiết không thay
đổi cả trong mặt phẳng xy. Điều này là giả thiết có lý đối với
diện tích tầm trung đồng nhất trong điều kiện dừng. Tuy nhiên
sự có mặt của đồi, thung lũng làm ảnh hưởng mạnh đến hướng
gió bề mặt và có khuynh hướng tạo ra kênh gió.
- Bỏ qua hiệu ứng trượt gió trong khuyếch tán ngang. Điều
này có thể chấ
p nhận được đối với những khoảng cách nhỏ, tuy
nhiên có thể quan trọng khi khoảng cách lớn hơn 10
km
.
- Các tham số tán xạ
y
σ
và
z
σ
giả thiết chỉ là hàm của x
không phụ thuộc vào z Tuy nhiên , trên thực tế ở gần mặt đất
khuyếch tán rối tăng khi chiều cao tăng, cho nên mô hình coi
u
,
y
σ
và
z
σ
không phụ thuộc z có thể không mô phỏng được dòng
và các quá trình xảy ra trong vài trăm mét sát mặt đất. Ngoài ra
y
σ
,
z
σ
có thể phụ thuộc cả vào độ nhám bề mặt.
- Thời gian trung bình hoá tất cả các đại lượng
(
u
,
y
σ
,
z
σ
,
c
)được coi như nhau.
I 2.3 Tính toán ô nhiễm môi trường không khí bằng mô
hình
a) Theo phương pháp truyền tải – gradient ,: chuyển động của
một chất do rối gây ra sẽ giảm gradient của nồng độ chất đó với
tốc độ tỉ lệ thuận với độ lớn của garadient:
ss
SS
FA K
nn
ρ
∂∂
=− =−
∂∂
Hệ số tỉ lệ
s
K
là hệ số nhớt hay hệ số truyền dẫn trong các công thức
tương tự của sự truyền động lượng hay truyền nhiệt phân tử
trong dòng chảy tầng .
s
F
là dòng rối , có nghĩa là tốc độ truyền
rối qua một đơn vị diện tích của một mặt cố định
Tính toán nồng độ khí gây ô nhiễm từ nguồn thải do giao thông đoạn đường :
Cầu Giấy – Cầu Vượt Đại học Quốc Gia Hà Nội
ĐHQGHN – ĐH CÔNG NGHỆ- KHOA CƠ HỌC KĨ THUẬT - TRẦN TRIỆU PHÚ
10
vuông góc với dòng và
S
n
∂
∂
là gradient của S (s- khối lượng
trung bình chất quan tâm trong một đơn vị khối lượng không
khí ). Dấu trừ phù hợp với dòng theo chiều giảm gradient
b) Tính toán truyền tải và phát tán gây ô nhiễm trên cơ sở lý
thuyết K :
Các mô hình lý thuyết K được xây dựng trên cơ sở phương
trình :
xyz
dc c c c c c c c
uvw K K K
dt t x y z x x y y z z
⎛⎞
∂∂∂∂∂ ∂∂ ∂∂ ∂
⎛⎞ ⎛⎞
=+ + + = + +
⎜⎟ ⎜⎟
⎜⎟
⎝⎠ ⎝⎠
∂∂∂ ∂∂ ∂∂⎝∂⎠∂ ∂
Trong đó giả thiết dòng truyền theo hướng giảm gradient . Tuy
nhiên về mặt lý thuyết có một số không đồng nhất với việc sử
dụng phương trình trên . Trong lớp biên được mô phỏng trong
phòng thí nghiệm độ dài và thời gian đặc trưng của quá trình
chuyển tải phải khá đồng nhất và nhỏ hơn so với độ dài và thời
gian đặc trưng sự thay đổi gradient của trường nồng độ trung
bình của chất
được truyền tải . Trong khi đó từ các tiêu chuẩn
đồng dạng cơ bản của lớp biên phân tầng phiếm định , những
điều đó không phải như vậy . Mặc dầu vậy phương pháp này rất
rõ ràng đã cho phép thu nhận được kết quả tốt trong tính toán
truyền tải động lượng trong lớp biên khí quyển.
Tính toán nồng độ khí gây ô nhiễm từ nguồn thải do giao thông đoạn đường :
Cầu Giấy – Cầu Vượt Đại học Quốc Gia Hà Nội
ĐHQGHN – ĐH CÔNG NGHỆ- KHOA CƠ HỌC KĨ THUẬT - TRẦN TRIỆU PHÚ
11
Một không đồng nhất khác cho rằng theo mặt cắt ngang , luồng
thải bị ảnh hưởng bởi các xoáy có kích cỡ lớn hơn chính kích
cỡ luồng thải , bởi vậy sự truyền tải trong trường hợp này
không thể mô tả bằng quan hệ giữa dòng truyền – gradient .
Tuy nhiên , đối với khí quyển ổn định các xoáy thường nhỏ do
vậy có thể sử dụng công thức quan hệ dòng – gradient
Mô hình K được đánh giá cao vì tính mềm d
ẻo trong sử dụng ,
nó cho phép
x
K
,
y
K
,
z
K
đựơc xác định như hàm số không chỉ
của sự ổn định , mà cả độ nhám , các biến không gian và thời
gian . Khi đó nghiệm của phương trình không thể tìm được
bằng phương pháp giải tích , mà phải dung phương pháp số .
Tính toán nồng độ khí gây ô nhiễm từ nguồn thải do giao thông đoạn đường :
Cầu Giấy – Cầu Vượt Đại học Quốc Gia Hà Nội
ĐHQGHN – ĐH CÔNG NGHỆ- KHOA CƠ HỌC KĨ THUẬT - TRẦN TRIỆU PHÚ
12
Chương II : Áp dụng tính toán cho nguồn thải
II.1. Nguồn thải do giao thông
Kết quả quan trắc tại một số thành phố lớn như: Hà Nội,
TP.Hồ Chí Minh, Hải Phòng, Đà Nẵng cho thấy, các khí độc
hại gây ô nhiễm phát thải từ các phương tiện giao thông chủ
yếu là CO, NOx’, hơi xăng dầu, bụi, chì, benzen và bụi PM2,5.
Trong đó, xe máy là nguồn phát thải chính khí CO chiếm 85%,
xe tải phát thải khí lưu huỳnh và Ni tơ chiếm hơn 70%
Tính toán nồng độ khí gây ô nhiễm từ nguồn thải do giao thông đoạn đường :
Cầu Giấy – Cầu Vượt Đại học Quốc Gia Hà Nội
ĐHQGHN – ĐH CÔNG NGHỆ- KHOA CƠ HỌC KĨ THUẬT - TRẦN TRIỆU PHÚ
13
Theo đánh giá của các chuyên gia, vấn đề nổi cộm về môi
trường không khí ở các đô thị Việt Nam hiện nay là ô nhiễm
bụi. Hầu hết các khu vực trong thành phố đều bị ô nhiễm bụi
đặc biệt là các nút giao thông và các công trường xây dựng.
Mức độ ô nhiễm không khí ở các thành phố thay đổi giữa các
giờ trong ngày, giữa các tháng trong năm và giữa các năm tùy
thuộc vào các hoạt động giao thông, công nghiệp và một phần
do điề
u kiện thời tiết khí hậu.
Tại Hà Nội, khảo sát tại một số tuyến đường lớn như Giải
Phóng, Trần Hưng Đạo, Trần Nhật Duật và Phạm Văn Đồng
cho thấy, người đi xe máy chịu tác động ô nhiễm không khí
nhiều nhất. Nồng độ bụi đối với người đi phương tiện này là:
580 (µg/m
3
), người đi bộ: 495 (µg/ m
3
), ôtô con 408 (µg/ m
3
),
xe buýt: 262 (µg/ m
3
). Nồng độ CO đối với người đi xe máy là:
18,6 (ppm), đi bộ: 8,5 (ppm); ôtô con 18,5 (ppm), xe buýt 11,5.
Tác hại của các chất gây ô nhiễm môi trường nêu trên có
ảnh hưởng rất lớn đến sức khỏe con người, đặc biệt là đường hô
hấp. Báo cáo cho biết, ô nhiễm không khí làm cho sức khỏe con
người bị suy giảm, thúc đẩy quá trình lão hóa, chức năng phổi
bị suy giảm các bệnh viêm phổi, ung thư, tim mạch tăng cao và
làm giảm tuổi thọ củ
a con người. Các đối tượng dễ mắc phải là
người già, trẻ em, phụ nữ mang thai, người thường xuyên phải
làm việc ngoài trời
Tính toán nồng độ khí gây ô nhiễm từ nguồn thải do giao thông đoạn đường :
Cầu Giấy – Cầu Vượt Đại học Quốc Gia Hà Nội
ĐHQGHN – ĐH CÔNG NGHỆ- KHOA CƠ HỌC KĨ THUẬT - TRẦN TRIỆU PHÚ
14
II.1 Xác định bài toán
Dựa vào đặc điểm của nguồn thải giao thông trên ta xây
dựng bài toán như sau: Đầu vào cho chương trình ISC để tính
toán nồng độ ô nhiễm CO
x
( trung bình trong 24 giờ và trung
bình trong tháng , trung bình theo mùa ) gây ra bởi các phương
tiện xe cộ trên tuyến đường từ cầu giấy đến đại học Quốc Gia
Hà Nội . với các giả thiêt và yêu cầu sau :Tuyến đường được
chia làm ba đoạn: Đoạn một dài 580 met. Đoạn 2 dài 840m và
đoạn 3 dài 930 mét .Gốc tọa độ ta chọn ở Tháp Rùa O (0,0,0) từ
đó ta xác định các tọa độ x,y tại các điểm đầu mút trên . Xác
định dựa trên google earth và theo các tham số sau:
9
Toạ độ : (X Y Z)
9 Lưu lượng phát thải : 5.75E-6 (g/s) = 0.00000575 (g/s)
9 Chiều rộng đoạn đường: 25-30 (m)
9 Chiều dài đoạn đường : 2350 (m)
II.2 Vị trí nguồn thải
Để tính toán vị trí nguồn thải ta chọn hồ gươm làm gốc
tọa độ. Từ đó ta xác định vị trí của điểm cần tính cho đến hồ
gươm hinh II.1 . Trên hình vẽ đường màu vàng thể hiện khoảng
cách từ
hồ gươm đến cầu giấy.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét