vụ, đầu tư vào yếu tố con người và đầu tư vào cơ sở hạ tầng kinh tế xã hội.
Đó là quá trình chuyển hoá vốn bằng tiền thành vốn hiện vật để tạo nên
những yếu tố cơ bản của sản xuất kinh doanh dịch vụ tạo ra cơ sở vật chất
kỹ thuật, năng lực sản xuất kinh doanh mới thông qua việc mua sắm lắp đặt
thiết bị, máy móc, xây dựng nhà cửa vật kiến trúc và tiến hành các công
việc có liên quan đến sự phát huy tác dụng của các cơ sở vật chất kỹ thuật
do hoạt động của nó tạo ra.
- Đầu tư gián tiếp: là loại hình đầu tư trong đó người có tiền bỏ tiền
ra cho vay hoặc mua các chứng chỉ có giá để hưởng lãi suất định trước
(mua trái phiếu chính phủ, trái phiếu công trình, chứng khoán, trái khoán,
gửi tiết kiệm ) hoặc lãi suất tùy thuộc vào kết quả hoạt động kinh doanh
của công ty phát hành. Theo phương thức đầu tư này, người bỏ vốn đầu tư
không trực tiếp tham gia quản lý và điều hành dự án Đầu tư gián tiếp
không tạo ra tài sản mới cho nền kinh tế mà chỉ làm tăng giá trị tài chính
của tổ chức, cá nhân đầu tư. Vì vậy, phương thức đầu tư này còn gọi là đầu
tư tài chính.
Hoạt động đầu tư là quá trình sử dụng vốn đầu tư nhằm duy trì
những tiềm lực sẵn có, hoặc tạo thêm tiềm lực mới để mở rộng qui mô hoạt
động của các ngành sản xuất, dịch vụ, kinh tế, xã hội nhằm tăng trưởng và
phát triển nền kinh tế, nâng cao đời sống vật chất, văn hóa và tinh thần cho
mọi thành viên trong xã hội.
Đầu tư xây dựng cơ bản dẫn đến tích luỹ vốn, xây dựng thêm nhà
cửa và mua sắm thiết bị có ích, làm tăng sản lượng tiềm năng của đất nước
và về lâu dài đưa tới sự tăng truởng kinh tế. Như vậy đầu tư xây dựng cơ
bản đóng vai trò quan trọng trong việc ảnh hưởng tới sản lượng và thu
nhập. Khi tiếp cận với đầu tư XDCB, người ta thưòng muốn có một định
nghĩa ngắn gọn. Để đáp ứng nhu cầu này, có rất nhiều định nghĩa khác
nhau. Sau đây là mọtt số định nghĩa thông dụng:
- Đầu tư XDCB của hiện tại là phần tăng thêm giá trị xây lắp do kết
quả sản xuất trong thời kỳ đó mang lại.
- Đầu tư XDCB là việc thực hiện những nhiệm vụ cụ thể của chính
sách kinh tế thông qua chính sách đầu tư XDCB.
- Đầu tư XDCB là một hoạt động kinh tế đem một khoản tiền đã
được tích luỹ để sử dụng vào XDCB nhằm mục đích sinh lợi.
- Đầu tư XDCB là sử dụng các nguồn vốn để tạo ra các sản phẩm
xây dựng mới để từ đó kiếm thêm được một khoản tiền lớn hơn.
Với bảng kê trên ta có thể kéo dài thêm vì đối với một chủ đề phong
phú như vậy rất khó tóm gọn trong mấy dòng. Chắc chắn là đầu tư XDCB
bao gồm tất cả các yếu tố dược nhấn mạnh trong các định nghĩa trên và
ngoài ra còn nhiều yếu tố khác nữa. Từ những đặc điểm chung thống nhất
có thể nêu một định nghĩa được nhiều người chấp nhận như sau:
Đầu tư XDCB là một hoạt động kinh tế đưa các loại nguồn vốn để sử
dụng vào xây dựng cơ bản nhằm mục đích sinh lợi.
Dự án đầu tư: Mục tiêu của đầu tư có thể thực hiện được thông qua
các dự án đầu tư. Theo quan điểm phổ biến hiện nay thì dự án đầu tư là
một tập hợp những đề xuất có liên quan đến việc bỏ vốn để tạo mới, mở
rộng hoặc cải tạo những cơ sở vật chất nhất định nhằm đạt được sự tăng
trưởng về số lượng hoặc duy trì cải tiến, nâng cao chất lượng của sản phẩm
hoặc dịch vụ trong khoảng thời gian xác định.Một dự án đầu tư bao gồm
bốn vấn đề chính sau đây:
-Mục tiêu của dự án: Bao gồm mục tiêu trước mắt và mục tiêu lâu
dài. Đó chính là sự tăng trưởng phát triển về số lượng, chất lượng sản phẩm
dịch vụ hay các lợi ích kinh tế xã hội khác cho chủ đầu tư hoặc các chủ thể
xã hội khác.
-Các kết quả: Đó là các kết quả cụ thể, có thể định lượng được, được
tạo ra từ các hoạt động khác nhau của dự án. Đây là đIều kiện cần thiết để
thực hiện được các mục tiêu của dự án.
-Các hoạt động của dự án: Là những nhiệm vụ hoặc hành động được
thực hiện trong khuôn khổ dự án để tạo ra các kết quả nhất định. Những
nhiệm vụ hoặc hành động này gắn với một thời gian biểu và trách nhiệm cụ
thể của các bộ phận thực hiện sẽ tạo thành kế hoạch làm việc của dự án.
-Các nguồn lực của dự án: Đó chính là các nguồn lực về vật chất, tài
chính và con người cần thiết để tiến hành các hoạt động dự án. Các nguồn
lực này được biểu hiện dưới dạng giá trị chính là vốn đầu tư của dự án
Trình tự của dự án đầu tư là các bước hoặc các giai đoạn mà một dự
án phải trải qua bắt đầu từ khi hình thành ý đồ về dự án đầu tư đến khi
chấm dứt hoàn toàn các công việc của dự án. Trình tự này được biểu diễn
dưới sơ đồ sau:
Sơ đồ 1: Trình tự của dự án đầu tư
Ý ĐỒ VỀ DỰ N Á ĐẦU
TƯ
CHUẨN BỊ ĐẦU TƯ
THỰC HIỆN ĐẦU
TƯ
KẾT TH C X YÚ Â
DỰNG KHAI TH C DÁ Ự
NÁ
Ý ĐỒ VỀ DỰ N Á ĐẦU
TƯ MỚI
Việc phân loại dự án đầu tư có ý nghĩa quan trọng trong quản lý dự
án, đặc biệt là đối với các cơ quan quản lý Nhà nước. Tuỳ theo tính chất
của dự án và quy mô đầu tư, dự án đầu tư trong nước được phân chia theo
Nghị định 52/1999/CP ngày 8/7/1999 của Chính phủ về quy chế quản lý
đầu tư và xây dựng. Theo đó người ta phân chia dự án đầu tư theo 3 nhóm
A,B,C để phân cấp quản lý. Đặc trưng của mỗi nhóm được qui định cụ thể
như sau:
Bảng 1: Phân loại dự án đầu tư
STT LOẠI DỰ ÁN ĐẦU TƯ TỔNG MỨC
VỐN ĐẦU TƯ
I. NHÓM A
1. Các dự án thuộc phạm vi bảo vệ an ninh, quốc phòng có tính bảo mật
quốc gia, có ý nghĩa chính trị - xã hội quan trọng, thành lập và xây dựng
hạ tầng khu công nghiệp mới.
Không kể mức
vốn.
2. Các dự án: sản xuất chất độc hại, chất nổ không phụ thuộc vào quy mô
vốn đầu tư.
Không kể mức
vốn đầu tư.
3. Các dự án: công nghiệp điện, khai thác dầu khí, chế biến dầu khí, hoá
chất, phân bón, chế tạo máy (bao gồm cả mua và đóng tàu, lắp ráp ô tô),
xi măng, luyện kim, khai thác, chế biến khoáng sản; các dự án giao thông:
cầu, cảng biển, cảng sông, sân bay, đường sắt, đường quốc lộ.
Trên 600 tỷ đồng
4. Các dự án: thuỷ lợi, giao thông (khác ở điểm I.3), cấp thoát nước và công
trình hạ tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông tin, điện tử,
tin học, hoá dược, thiết bị y tế, công trình cơ khí khác, sản xuất vật liệu,
bưu chính viễn thông, BOT trong nước, xây dựng khu nhà ở, đường giao
thông nội thị thuộc các khu đô thị đã có quy hoạch chi tiết được duyệt.
Trên 400 tỷ đồng
5. Các dự án: hạ tầng kỹ thuật của khu đô thị mới; các dự án: công nghiệp
nhẹ, sành, sứ, thuỷ tinh, in; vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, mua
sắm thiết bị xây dựng, sản xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản,
chế biến nông, lâm sản.
Trên 300 tỷ đồng
6. Các dự án: y tế, văn hoá, giáo dục, phát thanh, truyền hình, xây dựng dân
dụng, kho tàng, du lịch, thể dục thể thao, nghiên cứu khoa học và các dự
án khác.
Trên 200 tỷ đồng
II. NHÓM B
1. Các dự án: công nghiệp điện, dầu khí, hoá chất, phân bón, chế tạo máy
(bao gồm cả mua và đóng tàu, lắp ráp ô tô), xi măng, luyện kim, khai
thác, chế biến khoáng sản; các dự án giao thông: cầu, cảng biển, sân bay,
Từ 30 đến 600 tỷ
đồng
đường sắt, đường quốc lộ.
2. Các dự án: thuỷ lợi, giao thông (khác ở điểm II.1), cấp thoát nước và công
trình hạ tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, sản xuất thiết bị thông tin, điện tử,
tin học, hoá dược, thiết bị y tế, công trình cơ khí khác, sản xuất vật liệu,
bưu chính viễn thông, BOT trong nước, xây dựng khu nhà ở, trường phổ
thông, đường giao thông nội thị thuộc các khu đô thị đã có quy hoạch chi
tiết được duyệt.
Từ 20 đến 400 tỷ
đồng
3. Các dự án: hạ tầng kỹ thuật của khu đô thị mới; các dự án: công nghiệp
nhẹ, sành, sứ, thuỷ tinh, in; vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, thiết
bị xây dựng, sản xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, chế biến
nông, lâm sản.
Từ 15 đến 300 tỷ
đồng
4. Các dự án: y tế, văn hoá, giáo dục, phát thanh, truyền hình, xây dựng dân
dụng, kho tàng, du lịch, thể dục thể thao, nghiên cứu khoa học và các dự
án khác.
Từ 7 đến 200 tỷ
đồng
III. NHÓM C
1. Các dự án: công nghiệp điện, dầu khí, hoá chất, phân bón, chế tạo máy
(bao gồm cả mua và đóng mới tàu, lắp ráp ô tô), xi măng, luyện kim, khai
thác, chế biến khoáng sản; các dự án giao thông: cầu, cảng biển, sân bay,
đường sắt, đường quốc lộ, các trường phổ thông nằm trong quy hoạch
(không kể mức vốn).
Dưới 30 tỷ đồng
2. Các dự án: thuỷ lợi, giao thông (khác ở điểm III.1), cấp thoát nước và
công trình hạ tầng kỹ thuật, kỹ thuật điện, điện tử, tin học, hoá dược, thiết
bị y tế, công trình cơ khí khác, sản xuất vật liệu, bưu chính viễn thông,
BOT trong nước, xây dựng khu nhà ở, trường phổ thông, đường giao
thông nội thị thuộc các khu đô thị đã có quy hoạch chi tiết được duyệt.
Dưới 20 tỷ đồng
3. Các dự án: hạ tầng kỹ thuật của khu đô thị mới; các dự án: công nghiệp
nhẹ, sành, sứ, thuỷ tinh, in; vườn quốc gia, khu bảo tồn thiên nhiên, thiết
bị xây dựng, sản xuất nông, lâm nghiệp, nuôi trồng thuỷ sản, chế biến
nông, lâm sản.
Dưới 15 tỷ đồng
4. Các dự án: y tế, văn hoá, giáo dục, phát thanh, truyền hình, xây dựng dân
dụng, kho tàng, du lịch, thể dục thể thao, nghiên cứu khoa học và các dự
án khác.
Dưới 7 tỷ đồng
Ghi chú:
1. Các dự án nhóm A về đường sắt, đường bộ phải được phân đoạn theo chiều dài đường,
cấp đường, cầu, theo hướng dẫn của Bộ Giao thông vận tải sau khi thống nhất với Bộ Kế hoạch và
Đầu tư.
2. Các dự án xây dựng trụ sở, nhà làm việc của cơ quan nhà nước phải thực hiện theo Quyết
định của Thủ tướng Chính phủ.
Nguồn: Nghị định 52/1999/CP ngày 8/7/1999 của Chính phủ về quy chế quản lý đầu
tư và xây dựng phân chia các quy mô dự án đầu tư
Vốn đầu tư.
Trong cơ chế thị trường, để khai thác và phát huy đầy đủ các nguồn
lực đầu tư phát triển kinh tế - xã hội, khái niệm vốn được mở rộng về phạm
vi và có các đặc trưng cơ bản sau đây:
-Vốn được biểu hiện bằng giá trị nghĩa là vốn phải đại diện cho một
loại giá trị hàng hóa, dịch vụ, một loại giá trị hàng hóa nhất định. Vốn là
đại diện về mặt giá trị cho những tài sản hoạt động được dùng vào mục
đích đầu tư kinh doanh để sinh lời. Tài sản có nhiều loại: Hữu hình, vô hình,
những tài sản nếu được giá trị hoá và đưa vào đầu tư thì được gọi là vốn đầu
tư.
- Vốn được biểu hiện bằng tiền, nhưng không phải tất cả mọi nguồn
tiền đều là vốn. Tiền chỉ biến thành vốn khi nó được sử dụng vào mục đích
đầu tư hoặc kinh doanh. Tiền tiêu dùng hằng ngày, tiền dự trữ không có
khả năng sinh lời không phải là vốn.
- Trong nền kinh tế thị trường, vốn là loại hàng hóa song nó là một
loại hàng hóa đặc biệt. Nó có điểm giống các loại hàng hóa khác là có chủ
sở hữu nhất định về vốn, người chủ sở hữu vốn chỉ chuyển quyền sử dụng
vốn trong một thời gian nhất định. Chính nhờ sự tách rời giữa quyền sở hữu
và quyền sử dụng vốn đã làm cho vốn có khả năng lưu thông và sinh lời.
- Vốn không chỉ là biểu hiện bằng tiền của các tài sản vật chất mà
còn là của các dạng tiềm năng và lợi thế vô hình. Tiềm năng và lợi thế vô
hình chính là một nguồn vốn to lớn, cần phải được huy động tích cực hơn
nữa cho chu trình vận động của nền kinh tế. Nếu không "giá trị hóa" được
nó, rõ ràng nó không thể trực tiếp phục vụ cho phát triển kinh tế mà còn chỉ
là vốn ở dạng "tiềm năng" mà thôi. Do đặc điểm trên, vốn có thể phân
thành 4 loại:
- Vốn tài chính đây là khoản tiền còn lại của thu nhập sau khi đã sử
dụng cho mục đích tiêu dùng thường xuyên. Nguồn vốn tài chính có thể
được hình thành trong nước hoặc nước ngoài. Nguồn vốn tài chính được
chia thành nguồn tiết kiệm của tư nhân và tiết kiệm của Chính phủ.
- Vốn nhân lực là tài sản qúi giá nhất của một quốc gia, vì con người
là động lực của sự phát triển. Con người không chỉ tàng trữ sức lao động
mà còn là đối tượng hưởng lợi ích của kết quả đầu tư. Do đó phát triển
nguồn lực phải kết hợp với kế hoạch hóa dân số. Nếu nhân lực tăng qúa
nhanh sẽ là sức ép của giải quyết việc làm, đồng thời làm giảm hiệu quả
đầu tư.
- Tài nguyên thiên nhiên hầu hết các dạng, các loại thiên nhiên đều có
giá. Đây là một nguồn vốn quan trọng của một quốc gia, cần khai thác, sử
dụng một cách hợp lý.
- Vốn vô hình nguồn vốn này được thể hiện qua khoa học và công
nghệ như các sản phẩm sáng tạo của con người, các phát minh khoa học,
kiểu dáng công nghệ và các nguồn vô hình khác như vị trí địa lý thuận lợi
của một quốc gia, các ngành nghề truyền thống v.v
Như vậy vốn đầu tư là tiền tích luỹ của xã hội, của các cơ sở sản xuất
kinh doanh, dịch vụ, là tiền tiết kiệm của dân cư và vốn huy động từ các
nguồn khác được đưa vào sử dụng trong quá trình táI sản xuất xã hội nhằm
duy trì tiềm lực sẵn có và tạo tiềm lực mới cho nền sản xuất xã hội.
1.1.1.2 Vốn đầu tư xây dựng cơ bản.
Đầu tư XDCB có vai trò quyết định trong việc tạo ra cơ sở vật chất,
kỹ thuật cho xã hội, là nhân tố quyết định làm thay đổi cơ cấu kinh tế quốc
dân mỗi nước, thúc đẩy sự tăng trưởng và phát triển nền kinh tế đất nước.
Đặc trưng của xây dựng cơ bản là một ngành sản xuất vật chất đặc biệt có
những đặc điểm riêng khác với những ngành sản xuất vật chất khác. Sản
phẩm xây dựng cũng có đặc điểm riêng, khác với sản phẩm hàng hoá của
các ngành sản xuất vật chất khác và vốn đầu tư xây dựng cơ bản cũng có
những đặc trưng riêng khác với vốn kinh doanh của các ngành khác.
Trong bất kỳ xã hội nào cũng đều phải có cơ sở vật chất kỹ thuật
tương ứng, việc bảo đảm tính tương ứng này chính là nhiệm vụ của hoạt
động đầu tư xây dựng cơ bản. Như vậy muốn có nền kinh tế phát triển thì
điều kiện trước tiên và cần thiết là phải tiến hành các hoạt động đầu tư xây
dựng cơ bản.
Xây dựng cơ bản xét về bản chất nó là ngành sản xuất vật chất có
chức năng tái sản xuất giản đơn và tái sản xuất mở rộng các tài sản cố định
có tính chất sản xuất và phi sản xuất thông qua hình thức xây dựng mới,
xây dựng lại hay hiện đại hoá và khôi phục lại tài sản đã có, vì thế để tiến
hành được các hoạt động này thì cần phải có nguồn lực hay còn gọi là vốn.
Vốn đầu tư xây dựng cơ bản gọi tắt là vốn cơ bản là tổng chi phí
bằng tiền để tái sản xuất tài sản cố định có tính chất sản xuất hoặc phi sản
xuất.
Theo điều 5 Điều lệ quản lý XDCB kèm theo Nghị định 385-HĐBT
ngày 07/11/1990 thì: “ Vốn đầu tư XDCB là toàn bộ chi phí để đạt được
mục đích đầu tư, bao gồm chi phí cho việc khảo sát, quy hoạch xây dựng,
chuẩn bị đầu tư, chi phí về thiết kế và xây dựng, chi phí mua sắm và lắp đặt
thiết bị và các chi phí khác ghi trong tổng dự toán.
Cơ chế huy động, quản lý, sử dụng, hoàn trả vốn đầu tư XDCB
Nguồn vốn đầu tư XDCB có thể tóm tắt bởi biểu thức sau:
S = S
TN
+ S
NN
= (S
1
+S
2
) + (S
3
+ S
4
+ S
5
)
Trong đó:
S = Tổng lượng vốn có thể huy động
S
TN
= Nguồn vốn trong nước.
+S
1
= Nguồn vốn đầu tư của Chính Phủ
+S
2
= Nguồn vốn đầu tư của tư nhân
S
NN
= Nguồn vốn nước ngoài
+S
3
= Viện trợ hoàn lại của Chính Phủ và phi Chính Phủ.
+S
4
= Nguồn vốn vay của tư nhân của quốc gia khác
+S
5
= Nguồn vốn vay của tư nhân của quốc gia khác.
Nhu cầu vốn đầu tư XDCB là rất lớn, cần có cơ chế để giải quyết
nguồn huy động vốn trong điều kiện nền kinh tế còn thiếu vốn đầu tư. Phải
kết hợp huy động vốn từ các nguồn vốn ngoài nước. Tự do hoá việc giao
lưu các nguồn vốn trong quá trình đầu tư XDCB, kích thích sự hình thành
thị trường vốn, đặc biệt là thị trường chứng khoán. Đối với cơ chế quản lý
vốn đầu tư XDCB cần phải kiểm soát quá trình đầu tư XDCB bằng pháp
luật. Hoàn chỉnh các cơ chế về vay vốn đầu tư, sử dụng vốn đầu tư, trả nợ
và thu hồi vốn đầu tư. Trong việc giao vốn và bảo toàn vốn đầu tư cần giải
quyết việc bảo toàn và phát triển vốn dưới cả hai hình thức giá trị lẫn hiện
vật, phải gắn chế độ khấu hao nhanh để đẩy nhanh tố độ đổi mới kỹ thuật
và công nghệ.
Trong cơ chế huy động và quản lý các nguồn vốn đầu tư XDCB cần
làm rõ những định hướng đầu tư chủ yếu theo từng loại nguồn vốn, đồng
thời đề ra các định chế thu hồi vốn, quy rõ trách nhiệm cho các chủ đầu tư
cũng như các cơ quan quản lý Nhà nước và Ngân hàng trong vấn đề cấp
phát và thanh toán nguồn vốn đầu tư, mối quan hệ giữa các tổ chức tài
chính và ngân hàng với chủ đầu tư.
1.1.2 Phân loại vốn đầu tư xây dựng cơ bản
1.1.2.1 Căn cứ vào nguồn hình thành vốn đầu tư XDCB
Căn cứ vào nguồn hình thành vốn đầu tư XDCB bao gồm các nguồn sau:
-Vốn ngân sách nhà nước
-Vốn tín dụng đầu tư
-Vốn đầu tư XDCB tự có của các đơn vị sản xuất kinh doanh dịch
vụ thuộc mọi thành phần kinh tế
-Vốn hợp tác liên doanh với nước ngoài
-Vốn vay nước ngoài
-Vốn ODA
-Vốn huy động từ nhân dân
1.1.2.2 Căn cứ vào quy mô và tính chất của dự án đầu tư
Theo điều lệ quản lý đầu tư và xây dựng, tuỳ thuộc vào tính chất và
quy mô các dự án đầu tư được phân thành 3 nhóm A, B, C (Theo phụ lục
của những điều sửa dổi bổ sung Điều lệ quản lý đầu tu và xây dựng theo
nghị định 92/CP ngày 23/08/1997)
1.1.2.3 Căn cứ theo góc độ tái sản xuất tài sản cố định
Ở đây phân ra:
-Vốn đầu tư xây dựng mới (Xây dựng, mua sắm tài sản cố định mới
do nguồn vốn trích từ lợi nhuận)
-Vốn đầu tư nâng cấp, cải tạo sửa chữa (Thay thế tài sản đã hết niên
hạn sử dụng từ nguồn vốn khấu hao). Ở đây có thể kết hợp với cải tạo và
hiện đại hoá tài sản cố định
1.1.2.4 Căn cứ vào chủ đầu tư
Ở đây phân ra:
-Chủ đầu tư là Nhà nước (ví dụ đầu tư cho các công trình cơ sở hạ
tầng kinh tế và xã hội do vốn của Nhà nước)
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét