Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
DANH MỤC CÁC KÝ HIỆU VÀ CHỮ VIẾT TẮT
1. CNXH (Chủ nghĩa xã hội)
2. HTX (Hợp tác xã)
3. UBND (Uỷ ban nhân dân)
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
MỤC LỤC
MỞ ĐẦU 0
1. Lý do chọn đề tài 1
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề 3
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, nhiệm vụ của đề tài 4
3.1. Đối tượng nghiên cứu 4
3.2. Phạm vi nghiên cứu 4
3.3. Nhiệm vụ của đề tài 5
4. Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu 5
4.1. Nguồn tư liệu 5
4.2. Phương pháp nghiên cứu 6
5. Đóng góp của luận văn 6
6. Kết cấu luận văn 6
Chương 1. KINH TẾ - XÃ HỘI HUYỆN VIỆT YÊN TRƯỚC KHI
ĐỔI MỚI 7
1.1. Vài nét về huyện Việt Yên. 7
1.1.1. Vị trí địa lý, địa hình. 7
1.1.2. Tài nguyên thiên nhiên . 9
1.2. Đặc điểm kinh tế - xã hội. 12
1.2.1. Đặc điểm kinh tế. 12
1.2.2. Đặc điểm xã hội. 13
1.3. Tình hình kinh tế - xã hội huyện Việt Yên trước năm 1986. 15
1.3.1. Kinh tế. 15
1.3.2 . Xã hội 23
Chương 2. CHUYỂN BIẾN KINH TẾ HUYỆN VIỆT YÊN TỪ
1986 - 2005 30
2.1. Việt Yên trong thời kỳ đổi mới đất nước 30
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
2.1.1. Bối cảnh lịch sử mới 30
2.1.2. Đường lối đổi mới của Đảng và sự vận dụng của Đảng bộ Việt Yên 31
2.2. Chuyển biến kinh tế huyện Việt Yên từ 1986 đến 2005 34
2.2.1. Chuyển dịch trong cơ cấu kinh tế 34
2.2.2. Trong nông nghiệp - lâm nghiệp 35
2.2.3. Về công nghiệp - tiểu thủ công nghiệp 52
2.2.4. Thương mại, dịch vụ, du lịch 58
2.2.5. Xây dựng cơ sở hạ tầng 61
Chương 3. CHUYỂN BIẾN XÃ HỘI HUYỆN VIỆT YÊN TỪ NĂM 1986
ĐẾN NĂM 2005 67
3.1. Về dân số - lao động - việc làm 68
3.2. Công tác xoá đói, giảm nghèo 75
3.3. Về Văn hoá, Giáo dục, Y tế 87
3.4. Về vấn đề xã hội - an ninh quốc phòng 98
KẾT LUẬN 102
TÀI LIỆU THAM KHẢO 105
PHỤ LỤC 114
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
1
MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
Kinh tế - xã hội có mối quan hệ biện chứng trong sự vận động và phát
triển của mỗi quốc gia dân tộc. Bất cứ một quốc gia hay một chế độ chính trị
xã hội nào thước đo trình độ phát triển của chúng đều dựa trên những thành
tựu của nhiều yếu tố hợp thành, trong đó thành tựu kinh tế - xã hội giữ vai trò
quan trọng. Vì vậy tất cả các quốc gia, dân tộc đều tìm cho mình một con
đường phù hợp vươn lên trở thành một cường quốc về kinh tế, xã hội.
Chiến dịch Hồ Chí Minh lịch sử (1975) đã giải phóng hoàn toàn miền
Nam, thống nhất đất nước, cả nước quá độ lên CNXH. Chống trả quyết liệt
CNXH, các thế lực thù địch đã tiến hành bao vây cấm vận một nước Việt
Nam còn mang đầy mình vết thương chiến tranh cũ lại phải gồng mình gánh
chịu vết thương mới do hai cuộc chiến tranh biên giới gây ra. Trong khi đó cả
nước thực hiện nhiệm vụ chiến lược xây dựng XHCN với một xuất phát điểm
thấp, trình độ tổ chức, quản lý xã hội còn nhiều hạn chế nên nửa đầu thập kỷ
80 ở thế kỷ XX, nền kinh tế xã hội Việt Nam lâm vào khủng hoảng trầm
trọng. Để thoát khỏi tình trạng đó Việt Nam cần phải có những bước đi mang
tính đột phá.
Đại hội VI của Đảng là mốc đánh dấu quan trọng có ý nghĩa bước ngoặt
trong đổi mới tư duy, lý luận về kinh tế - xã hội. Đại hội xác định phát triển
nền kinh tế nhiều thành phần trong đó kinh tế quốc doanh giữ vai trò chủ đạo.
Trong sự phát triển chung của kinh tế quốc doanh, kinh tế địa phương được ví
như tế bào sống của quốc gia.
Vì vậy hội nghị lần thứ hai Ban Chấp hành Trung ương Đảng khoá VI
thực hiện một số nhiệm vụ quan trọng do Đại hội lần thứ VI đề ra là: Cần tăng
cường chính sách trao đổi hàng hoá giữa nhà nước và nông dân, mọi quan hệ
trao đổi hàng hoá giữa nhà nước với hợp tác xã theo nguyên tắc bình đẳng
thuận mua vừa bán, bảo đảm củng cố liên minh công nông.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
2
Như vậy, chiến lược phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Nam trong những
năm qua có ý nghĩa rất quan trọng nên việc đầu tư phát triển kinh tế địa
phương được Đảng xác định là nhiệm vụ hàng đầu, mang tính lâu dài và tất
yếu trên bước đường xây dựng, phát triển đất nước.
Thực tiễn cách mạng nước ta đã chỉ ra rằng không thành công trên lĩnh
vực kinh tế thì không giữ được con đường quá độ lên chủ nghĩa xã hội. Để
làm được điều đó chúng ta cần xác định rõ bước đi cho quá trình phát triển,
việc nghiên cứu tình hình kinh tế, xã hội trong giai đoạn vừa qua.
Huyện Việt Yên là một vùng quê có truyền thống lịch sử và văn hoá lâu
đời. Trải qua hàng nghìn năm lịch sử truyền thống ấy ngày càng được trân
trọng và phát huy.
Từ khi có Đảng cộng sản Việt Nam lãnh đạo nhân dân Việt Yên một
lòng theo Đảng làm cách mạng. Dưới sự lãnh đạo của Trung ương Đảng,
Đảng bộ và nhân dân Việt Yên đã cùng với cả nước đứng lên làm cuộc cách
mạng tháng Tám thành công, tiến hành các cuộc đấu tranh bảo vệ tổ quốc.
Phát huy những truyền thống tốt đẹp đó, bước vào thời kỳ đổi mới Đảng bộ
và nhân dân huyện Vịêt Yên đã tiếp nhận, vận dụng sáng tạo đường lối đổi
mới của Đảng do Đại hội VI tháng 12/1986 của Đảng đề ra.
Thực tiễn của hơn 20 năm thực hiện đường lối đổi mới của Đảng, Việt
Yên đã có những chuyển biến quan trọng về kinh tế - xã hội. Sự chuyển biến
đó đã khẳng định đường lối đúng đắn của Đảng cũng như sự vận dụng một
cách chủ động, sáng tạo đường lối của Đảng vào hoàn cảnh cụ thể của Việt
Yên, nhằm thực hiện sự nghiệp công nghiệp hoá hiện đại hoá của Việt Yên
nói riêng và Bắc Giang nói chung.
Tuy công cuộc xây dựng và phát triển kinh tế - xã hội ở Việt Yên trong
thời kỳ đổi mới đã đạt được những thành tựu to lớn song vẫn còn những hạn
chế cần phát huy được tiếp tục tổng kết rút kinh nghiệm nhằm đưa ra những
giải pháp thích hợp để phát huy ưu điểm và khắc phục hạn chế.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
3
Xuất phát từ lý do trên, chúng tôi chọn vấn đề: “Chuyển biến kinh tế - xã
hội huyện Việt Yên tỉnh Bắc Giang trong thời kỳ đổi mới (1986 – 2005)” làm
đề tài luận văn thạc sĩ lịch sử.
2. Lịch sử nghiên cứu vấn đề
Từ trước đến nay vấn đề kinh tế - xã hội cả nước nói chung, ở các địa
phương nói riêng, không chỉ được các nhà lãnh đạo mà cả các nhà nghiên cứu
khoa học tự nhiên và khoa học xã hội quan tâm.
Vấn đề kinh tế - xã hội nói chung đã được đề cập tới trong các văn kiện
của Đảng, từ văn kiện Đại hội lần thứ III, IV, V, VI, VII, VIII, IX, X. Trong
những văn kiện đó vấn đề kinh tế - xã hội đã được nêu lên thành đường lối
mang tính định hướng cho sự phát triển.
Đáng chú ý trong đó là tài liệu: Đảng cộng sản Việt Nam ( 1991), Chiến
lược ổn định và phát triển kinh tế - xã hội đến năm 2000 - Nxb ST, H.
Tác giả Ngô Đình Giao ( 1998), Chuyển dịch cơ sở kinh tế theo hướng
công nghiệp hoá nền kinh tế quốc dân. NXB Chính trị quốc gia Hà Nội
Những thông tin trên trang http:/Vietbao.vn/kinhte/nhìn lại nền kinh tế
Việt Nam qua 20 năm đổi mới.
Tác giả, Nguyễn Trọng Phúc ( 2000) trong cuốn “Một số kinh nghiệm
của Đảng cộng sản Việt Nam trong quá trình lãnh đạo sự nghiệp đổi mới”.
Nxb Chính trị Quốc gia Hà Nội.
Tác giả đã tổng kết một số chủ trương của Đảng và những thành tựu tiêu
biểu mà chúng ta đã đạt được, từ đó rút ra những bài học kinh nghiệm của
Đảng trong lãnh đạo.
Về kinh tế - xã hội huyện Việt Yên, các văn kiện Đại hội Đảng bộ huyện lần
thứ XIV, XV, XVI, XVII, XVIII, XIX và một số tài liệu khác đã đề cập đến.
Năm 1996 ban thường vụ huyện uỷ đã cho xuất bản cuốn lịch sử Đảng
bộ huyện Việt Yên. Cuốn sách đã trình bày một cách đầy đủ về quá trình ra
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
4
đời và lãnh đạo nhân dân đấu tranh trong sự nghiệp cách mạng của Đảng bộ
Việt Yên cũng như quá trình phát triển kinh tế xã hội ở địa phương từ năm
1945 - 1995.
Các báo cáo hàng năm, báo cáo trong những nhiệm kỳ đại hội về tình
hình kinh tế - xã hội của huyện Việt Yên từ năm 1986 đến năm 2005 của tỉnh
uỷ, UBND tỉnh Bắc Giang, huyện uỷ, Uỷ ban nhân dân huyện Việt Yên là sự
tổng kết tình hình kinh tế xã hội của tỉnh, của huyện.
Hệ thống niên giám thống kê của cục thống kê tỉnh Hà Bắc (1985-1997)
tỉnh Bắc Giang (1997 - 2005) và phòng thống kê huyện Việt Yên đã phản ánh
tình hình kinh tế xã hội hàng năm. Tuy nhiên những công trình còn mang tính
chất thống kê.
Nhìn chung các công trình trên đây ở những khía cạnh khác nhau đã đề
cập đến vấn đề kinh tế - xã hội của huyện Việt Yên nói riêng. Song cho đến
nay chưa có một công trình nào đi sâu nghiên cứu về sự chuyển biến kinh tế -
xã hội của huyện Việt Yên trong thời kỳ đổi mới từ 1986 - 2005. Tuy nhiên
những công trình trên đã giúp cho chúng tôi phương hướng tiếp cận để tiếp
tục đi sâu nghiên cứu vấn đề mà chúng tôi đặt ra.
3. Đối tượng, phạm vi nghiên cứu, nhiệm vụ của đề tài
3.1. Đối tượng nghiên cứu
Đề tài nghiên cứu chuyển biến kinh tế xã hội của huyện Việt Yên trong
thời kỳ đổi mới từ 1986 đến 2005.
3.2. Phạm vi nghiên cứu
Về không gian: Đề tài giới hạn trong huyện Việt Yên của tỉnh Bắc Giang
địa giới hành chính huyện gồm 17 xã 2 thị trấn.
Về thời gian: Luận văn tập trung nghiên cứu quá trình Đảng bộ, chính
quyền nhân dân huyện Việt Yên thực hiện công cuộc xây dựng và phát triển
kinh tế xã hội từ năm 1986 đến năm 2005.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
5
3.3. Nhiệm vụ của đề tài
Thứ nhất: Thông qua các nguồn tư liệu hiện có chúng tôi dựng lại bối cảnh
lịch sử, tình hình kinh tế xã hội của huyện Việt Yên từ năm 1986 đến năm 2005.
Hai là: Từ việc nghiên cứu sự chuyển biến kinh tế xã hội của huyện Việt
Yên từ 1986 đến năm 2005 chúng tôi rút ra những thành công và hạn chế
trong lãnh đạo thực hiện đổi mới của Đảng.
Ba là: Từ những thành công và hạn chế rút ra những bài học kinh
nghiệm và đề xuất những kiến nghị thúc đẩy kinh tế xã hội của huyện ngày
càng phát triển.
4. Nguồn tư liệu và phương pháp nghiên cứu
4.1. Nguồn tư liệu
Để hoàn thành đề tài này chúng tôi đã sử dụng những nguồn tư liệu sau:
Một số văn kiện của Đại hội Đảng toàn quốc, các chỉ thị, nghị quyết của
Đảng và Nhà nước về kinh tế - xã hội. Ngoài ra chúng tôi còn dựa vào các
văn kiện, các chỉ thị, nghị quyết, các báo cáo tổng kết của Đảng bộ tỉnh Bắc
Giang, Đảng bộ huyện Việt Yên từ năm 1975 đến nay. Đặc biệt là báo cáo
tình hình kinh tế xã hội của uỷ ban nhân dân huyện Việt Yên từ năm 1986 đến
năm 2005.
Nguồn bảng biểu thống kê của các sở, ban ngành liên quan như Sở nông
nghiệp và phát triển nông thôn, Sở văn hoá - thông tin, Sở giáo dục đào tạo,
Sở tài nguyên môi trường, Cục thống kê tỉnh Bắc Giang, phòng Thống kê
huyện Việt Yên… Lịch sử Đảng bộ tỉnh Bắc Giang, lịch sử Đảng bộ huyện
Việt Yên và các bài viết đề cập đến tình hình kinh tế - xã hội của cả nước nói
chung và của huyện Việt Yên nói riêng.
Ngoài ra chúng tôi còn đi khảo sát thực tế hỏi các nhân chứng lịch sử để
bổ sung, thẩm định cho các tư liệu lưu trữ.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
6
4.2. Phương pháp nghiên cứu
Chuyển biến kinh tế xã hội của Việt Yên trong thời kỳ đổi mới từ năm
1986 đến năm 2005, trên cơ sở nguồn tư liệu đã thu thập được, chúng tôi dựa
trên quan điểm phương pháp luận Macxít trong nghiên cứu lịch sử và sử dụng
phương pháp lịch sử kết hợp với phương pháp logic là chủ yếu.
Ngoài ra chúng tôi còn sử dụng phương pháp thống kê, phương pháp
định lượng, phương pháp so sánh, phương pháp phân tích tổng hợp và
khảo sát điền giả…
5. Đóng góp của luận văn
Luận văn là công trình đầu tiên nghiên cứu một cách hệ thống quá trình
chuyển biến kinh tế xã hội của huyện Việt Yên trong giai đoạn từ năm 1986
đến năm 2005.
Việc tập hợp và xử lý các nguồn tư liệu, luận văn làm rõ những thành
tựu cũng như hạn chế trong quá trình chuyển biến kinh tế - xã hội của huyện
trong thời kỳ đổi mới. Từ đó đề xuất một số kiến nghị nhằm khắc phục những
hạn chế và phát huy thế mạnh của huyện trên lĩnh vực kinh tế - xã hội.
Luận văn còn cung cấp thêm nguồn tư liệu để phục vụ việc nghiên cứu
giảng dạy lịch sử ở địa phương.
6. Kết cấu luận văn
Ngoài phần mở đầu, kết luận, tài liệu tham khảo, phụ lục, luận văn được
cấu tạo thành 3 chương.
Chương 1: Kinh tế xã hội huyện Việt Yên trước khi đổi mới.
Chương 2: Chuyển biến kinh tế huyện Việt Yên từ 1986 đến 2005.
Chương 3: Chuyển biến xã hội huyện Việt Yên từ 1986 đến 2005.
Số hóa bởi Trung tâm Học liệu - Đại học Thái Nguyên http://www.lrc-tnu.edu.vn
7
Chương 1
KINH TẾ - XÃ HỘI HUYỆN VIỆT YÊN
TRƯỚC KHI ĐỔI MỚI
1.1. Vài nét về huyện Việt Yên
1.1.1. Vị trí địa lý, địa hình
Huyện Việt Yên thuộc vùng trung du của tỉnh Bắc Giang nằm giữa lưu
vực sông Cầu và sông Thương, trong khoảng 106
0
,01’ - 106
0
,07’ kinh tuyến
Đông, 21
0
,16’ - 21
0
,17’ vĩ tuyến Bắc, có diện tích 171,447km
2
.
So với các huyện khác, Việt Yên có vị trí tương đối thuận lợi, trung tâm
huyện cách thành phố Bắc Giang 12km.
Phía Bắc giáp huyện Tân Yên
Phía Nam giáp thành phố Bắc Ninh
Phía Đông giáp huyện Yên Dũng và thành phố Bắc Giang
Phía Tây giáp huyện Yên Phong và huyện Hiệp Hoà.
Việt Yên thời Hùng Vương - An Dương Vương nằm trong bộ lạc Tây
Vu thuộc bộ Vũ Ninh của nước Văn Lang - Âu Lạc Có tên gọi là Yên Việt.
Thời Bắc Thuộc, Yên Việt vẫn thuộc bộ lạc Tây Vu quận Giao Chỉ. Thời Lý,
sau khi chiến thắng oanh liệt của quân dân ta chống quân xâm lược Tống trên
phòng tuyến sông Cầu 1076, một vùng dọc theo tả ngạn sông Cầu đối diện
với Thị Cầu, Vọng Nguyệt, Vạn Xuân được thành lập huyện Yên Việt thuộc
phủ Bình Lỗ, bộ Bắc Giang. Thời Lê, Yên Việt thuộc phủ Bắc Hà, trấn Kinh
Bắc. Đầu thời Minh Mệnh 1824, Yên Việt đổi thành Việt Yên. [2, tr.5]
Như vậy trong suốt quá trình hình thành và tồn tại Việt Yên được ghi nhận
như một tế bào, một chỉnh thể thống nhất trong cộng đồng dân tộc Việt Nam.
Trải qua quá trình lịch sử, địa giới hành chính huyện Việt Yên cũng có
những thay đổi. Đến nay huyện Việt Yên có 19 đơn vị hành chính bao gồm 2
thị trấn và 17 xã.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét