SKKN – Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường THCS
CÁCH GIẢI BÀI TẬP ĐỊNH LƯỢNG
MÔN VẬT LÍ Ở TRƯỜNG THCS
A. PHẦN MỞ ĐẦU
I. LÝ DO CHỌN ĐỀ TÀI:
!"#$%&'()*"++
,'"(-*.( /0)12
345%6)1271-12*"3452
'!+84#!"%9:(2'1;$2
$45( <(=%>)4*'+#%
?4@A)*"+$-+8(12;:
B*.( )12"$245
,'%CD(-*"2E"120F!3+;'<':)
A!)8G$%H71-*"122)
*.( !IJ'!%9J'!A)12
KK2E)(*-'L*.( 4"
*D(<D70-)4512%M!;1
<424@2!2IJ'NK2)
45G@!1234571-!12,"-
2<H-$2O%HP:2!'+2!"
#J'!A)12QE+45 K
J'!A%
R'2!S,'T8;/; '
A1+,“Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường trung
học cơ sởU%H,;'!*"12!)123
458';';24@2!2)12345
4@H-*"@)*$2O8;%
II. MỤC ĐÍCH NGHIÊN CỨU:
V-*"+A
,!-45==F)32))1)G
2!0'-"4*'+#2!0
2!"%V-K2W45!)!12345
8J'*"+%9J'"
+K2B'+-!B'+-2!02!
"#P:45 K2!X%
>)122)8W45*-'#,
1YAZAZ<AAZ[9,1\ !-45*'
1)AZG;-KZ>(")4(Z
? !)2]52Z9;@^8_K2#
G"( /0'E'W1)#!-45
K2$E'!( 1(!*.(%
M)12345Y!["
J'#%>)!1!A`80
GV thực hiện: Nguyễn Văn Vũ - Trường THCS Lộc Điền
1
SKKN – Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường THCS
72,'78-*. /%9SG
,'1!'+-2@)0$ 10'*T
3'$+;'<'#+('+(!3G#!"45
A3G#"4541(<'(!1
!2)*.,'( '+*T,'-45a*.
,'3'A'')+8%
&','"#Q+
4#)124W451)#!-
45%?!X42E!b!*--45
120A )5241(!!2
*.!)12%V-)12^"(
12G28$-0#!;%
6A!IJ',24@2!2)
12345S8!X80*.!
""-)!12E-'J')#12K2
!XW( J'!A2%
III. ĐỐI TƯỢNG NGHIÊN CỨU:
64$*D)123454@H-
$2OX'$2!'+#!"#%
IV. PHẠM VI NGHIÊN CỨU:
H,c$"2"!$2O#94:96?deH,
fKe9S9;6'(%
V. PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU:
H0-,/a*.,'24@2!2; 'g&'
,'"-)12#%C]24@2!22E
!!G-'*-'(%&'K(-*"+#1)
EP-2%?]$24@2!2-!2'+-
$; '-')%%%
B. NỘI DUNG
I. CƠ SỞ LÍ LUẬN:
1. Mục tiêu và ý nghĩa g
'G45122)1(*.!!4
*'+2EI52!!J'!8%%%%0F!3451)
;@^8! 52S12.0%
h4+1224@-G02!04*'+84^
45)2'+=;A-
W2.8'G#%>12
1W1'2)$"( /*.E'( *
+E+24@-0( =#%9-
)12('!+;AA88!*.B
'+-!X G4<2458\
;A71-",''-2%
i2K20'WE';2<'+(K2
0'E'@J''-45",'-
*.")J'+(A'G.0!
GV thực hiện: Nguyễn Văn Vũ - Trường THCS Lộc Điền
2
SKKN – Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường THCS
'K2824@2!2)12%i(*.(
0)J'+(!-.2,(#:G
4$ 0'1(=#j%H0)45!12
*4$A W-!J'-$"!
( !I52F!^,'2<,'4@,'2
A<2)B'+-A2) S
A'G.0%
i2@0!;,2((
:'+(48,'-0,2J'8N1I'(
%i2A #G2^7E'
!4:52;k#3'-45,'('
W",'<^2<'+(80!%%
94@A96?d2<-2<
( J'<2)A)(2'(
*.( )12%HE+,'-J'0
K1%'G+S!( @1)
/45(2'!;<2)K22E!(
@1)!52)12%9S8!XFE+*@P
J'-!"45-8!AIJ'!%eK8!
X_*.( !G)12%
2. Phân loại bài tập vật líg
?8,'!2E"12-"482E3b
%?802E"X*'12@--J'%%%
?8,'12"8)@--%%%A4:12I52
?8128*'-(l
9'+;80 *'-'#+('#S"Q=
S"0F(2!"12'g
m%n%i23ge"12*( /
0):)-45%
V*.g
%6*E+*D8](*-],'**E+1N
P*E+1NW%6*E+8-^$@Z
1%VA8*-845Z?*.%
m%m%i2345"128G-'.0'G)45
2)-!2o2%e"12+K20'<+#E'
W@Q=B'+-!_A($)!1
2I528,'*.2 "2@%
V*.g?-^p
n
qnr
Ω
Lp
m
qns
Ω
W$'
4:*-"mt%94:*-J'j
""_%
m%u%i28*'(ge"128;J'(2(
:G(=')F'!-45;71-
("+%h12+8!*.$,7
!*.='I52%e"12+80123+3
45%
GV thực hiện: Nguyễn Văn Vũ - Trường THCS Lộc Điền
3
SKKN – Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường THCS
V*.g
%6/+;'!1-2!2(--%?*.%
1%9,-jA2))!('1()
:a*.-j+'#S"*..-%
m%v%i2-ge12)2)(
-7J'!0 :)'+(7AG-'
.0%i2-8!*.E452E+
KW$'+($T2B
'+-!"%
V*.g?"*E+*DL'P-,'wVL(
8M6HwVH?hhrnVL2X(8M6HmtH?hhrrntL*E+G%
6/+F!3-^#*E+*D;%
m%s%i2W-g?8,'*"12W-g?E'
E','+(E'o2l?E'W-8,'24@!
0):*88045)!',!3
*'+AGE','@]:1
#%f)B'+-88J'X%
e"12+`801237345@)%
V*.g
[>(*-*E+*DA-^*E+*Dg
A. >I% B. 9% C. M)% D. 9+)%
1[6-^p
n
qwxp
m
qnrx45W$'%H-
^4@4@g
A. uysxL B. rmwwxL C. wrxL D. nwxL
[H,S+.S52jG!E''gl
m%w%i2I52ge"128a*.$( #,'
4@,'2<^,'$2%e"12+8-G8
( /45*],'!12I(4@27
1-a*.,'^$2O$2'G2/8<+#( #!$2
wyz%h1+K2$"( ^$2*4$7'G
WE'( #2<'+(J'!12%
Ví dụ:<\'j2K445nmrr;";wG
45j;nz%
%9'#<\'+%
1%>-*-"+J'@1Nnst%6-''#
<\'ws{%9A'#"-'2<\'-'
-(#"-%
II. THỰC TRẠNG VỀ VIỆC GIẢI BÀI TẬP VẬT LÍ CỦA HỌC SINH
1. Kết quả khảo sát (giữa tháng 9/2008):
9/(0)!G$^!$2gO
s
O
z
O
O
4:96?deH,1NG12@1)4@ $
*'( -/%Yd'!X/F1gH""
[%
>(J')'454'g
GV thực hiện: Nguyễn Văn Vũ - Trường THCS Lộc Điền
4
SKKN – Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường THCS
Lớp
Sĩ số
điểm trên 5 điểm 9 - 10 điểm 1 - 2
SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ
O
s
uw mn szu{ m sw{ v nnn{
O
z
uw nO smz{ n mz{ s nuO{
O
O
uy mv wvO{ u zn{ s nus{
Tổng 109 64 58,7% 6 5,5% 14 12,8%
2. Nguyên nhân của hạn chế g
|>)(2'1WW!( ('=
@1)'3 ;8)451
!%
|HG!X4WW24@2!2)12,"
-)1(I +('0'b-45Q
=#! )12.!+8%
|?4*.7('=!<(0)1
2%
|?4F!345.#-)12ASE'
,'-#1!FXFo=!-45;',1
20S8W1)F!3bG;-*
-','2)A%
|6-+4@AG(12^;$2%6
2)12^8c"#!;%
3. Một số nhược điểm của HS khi giải toán điện học vật lí lớp 9:
|H,22J')2E,I52,+('%
|V_@P"-KK%G_7_45
*80)451!%
|G4' -'!"45 %
G!1(1(I <D!
"-G(2"-%
|?488J'X34$!)!4$
1!-$2O%
III. CÁCH GIẢI BÀI TẬP ĐỊNH LƯỢNG MÔN VẬT LÍ
1. Năm bước để giải bài tập định lượng môn vật lí g
f4@2!2)122.','+('Gg.
+;'<'#12*'12A#%%%%9'+;
!)2<$!12`80'%V$
';'G)12'"12345<
-!14$'g
Bước 1gV(8W!*-g
|H=,1Y!$',1[A0'Q=#'
KQ2E=00'b'71-#1%CS"'+
=gH,'+8k0;4,')14$
'+=\,8,'$@J'/1;
7045*4W(*-#1%?<2)8
4$!}$#!2G801!!1*T@%
GV thực hiện: Nguyễn Văn Vũ - Trường THCS Lộc Điền
5
SKKN – Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường THCS
f))1)WW,`40'E'802!10'8W
WF!%
|C]-'8W,1%RX1!AZ6AZ9A
AZ9G@3!"45%f)(<+#@3!"45%V$
"45<A/+(8^*"~qZ~]$@352X
+;'<'1!%VCgh('<A-'-(^<'-^p
n
/+(
~•
n
qZV~%V_A0)"A'G('<,!
G;A_%€1280_AA__K26dA*'
1!%?)A_/45,1`;+;'<'6d_"
A80*4$8A!•
Bước 2gfE*'!1)FXJ'!A
F)+4(;J'(-453'/F!2
G;-#!*-8;J'$ #!*-F'
2!K!<AF!324@4$"(")%
Bước 3g? 52(")2]52%h;(G
J'-!"45<A"45/*"‚E+@PU0
0F!3 -!2o2XA%C!
-453'1!;J'(2!24A4@
('<KQ81;'\GA81+;'24@A%>0
G\G24@A245('1N'A/#0)%
Bước 4ge!)2]52A2)X,
0-!(#*(72122 "2%
H@)!!10' gH4!10' ,*"@)80P
$+G%V-+8,'5(-'4:W@
G-;'!"45<(%9-\!
2o2%H0!G;+1N(10' 'G]$+
1NG%d'4!10' ,*"@)80+GK
Q@3^m(2)P%>)<'E#K!J'+W!
ƒ"2)+!3„|%%%V-I@3
+72;<\\14$+%
Bước 5g>0F!(J')1-'g
|>0"FX3G#(J')8K82]52$
(%>;cW! ;1(}
$#!"45;%6/+0FX(J')#
1!80245%VCg6-'-(!"-
A0$@msrVLH-^4@4@p
"-8
!-^W1:`@S-^2<%
>0"!2o2%RoFX!-!A4582]52
$Q="1-2]52Y('8[%
|h('8,'-FXa8!)!W@+
@Z
9S!2Es14$0)12808W!14$
)12X@P'g
GV thực hiện: Nguyễn Văn Vũ - Trường THCS Lộc Điền
6
SKKN – Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường THCS
2. Chú ý khi giải bài tập định lượng phần điện học môn vật lí lớp 9:
|9"-!0G$'1N*E+GY7t2X([
8-^!045]'
|h('1!8KAA
r
≈
A
R
Y8c4n
5*E+*D[L
∞≈
V
R
YFX848;A[%
|>)1!$"-Wj522 "2;A
!4"-,"@)%9+(!-^W
1N!-^4@4@WG(2%>8_""-0
!%
|6)124:^,'g>I
@32]52!2*. )12*@P"
-A4:'!-^$'42E1-45S"
"G(2+%H0W2.,;12!
;<;'@3#!"45j !2
*.FX@3#!"4512/82]524%f<
+;'<'2)-G 'j4@%f<)
12*;@P<2E1-45""WG
(28!8W0*T!2*. %
IV. VÍ DỤ VỀ VIỆC HƯỚNG DẪN HỌC SINH GIẢI BÀI TẬP
ĐỊNH LƯỢNG PHẦN ĐIỆN HỌC MÔN VẬT LÍ LỚP 9 :
1/ Bài toán 1:
?"-4A_g
i(g
Ω=
v
n
R
L
Ω=
nr
m
R
L
Ω=
ns
u
R
H-^t2X(!0%
%9-^4@4@#"%
GV thực hiện: Nguyễn Văn Vũ - Trường THCS Lộc Điền
7
p
m
p
u
i
?
p
n
t
t
?
?!)
?AZ 6AZ V_A
i…†9‡fV‡9eˆ
fE*'
-451)
>(")
>0|!!
1-'
98W*-
SKKN – Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường THCS
1%i(t2X(crst%9A4:*-J'j-^%
%9-'-(<'""<'j-^%
Hướng dẫn giải:
B1: Tìm hiểu các điều kiện đã cho – tóm tắt bài toán.
|?1(@P"-%
|M!3!-^%
|93G4:*-J'"%
|?<A-^4@4@#"4:*-J'
j-^-'-(<'""<'j-^%
|98Wg
Ω=
v
n
R
L
Ω=
ns
u
R
Ω=
nr
m
R
LI = rst
‰p
ti
qZ
1‰†
n
L†
m
L†
u
qZ
‰•
ti
qZL•
n
•
m
•
u
qZ
B2 và B3: Phân tích bài toán - lựa chọn công thức giải.
|9X@P+"-P""WG(2'g
t??i""?iPp
n
‰‰p
m
(8W@Pgp
n
Yp
m
‰‰p
u
[%
|V+1!+_a*.! G$"-8!
-^WWG(20p
•†%i!
!3p†;a*.45 3'Š%
eK+g
„H-^4@4@"g
p
ti
qp
t?
„p
?i
+Yp
qp
n
„p
mu
[
„?4:*-"g
†q†
t?
q†
?i
„6-'-("g
•q•
t?
„•
?i
q†p
ti
|?808W!)1!1N‚E+@PU'g
|>/8W451!1N‚E+@PUA+;'<'6d)1
!1W<'!2o2S‚E+U%
B4: Bài giải.
%H-^4@4@#""g
p
ti
qp
t?
„p
?i
Yn[
gH-^"t?g
p
t?
qp
n
qv
Ω
H-^"?ig
Ω=
+
=
+
=⇒+=
w
nsnr
ns%nr
%
nn
p
n
um
um
um?i
RR
RR
R
RR
CB
9+!!3#p
t?
p
?i
Yn[45g
GV thực hiện: Nguyễn Văn Vũ - Trường THCS Lộc Điền
8
†
n
%p
n
Y†
n
q†[
•
n
„•
m
†
m
%p
m
†
m
•
ti
Y†
u%
p
u
[
†%p
ti
p
ti
p
n
„p
mu
p
mu
qp
m
%p
u
‰p
m
„p
u
†
m
„†
u
q†
†
m
‰†
u
qp
u
‰p
m
SKKN – Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường THCS
p
ti
qv„wqnrY
Ω
[
1%98g
†
ti
q†
t?
q†
?i
q†
qrsYt[†
?i
q†
m
„†
u
YAp
m
‰‰p
u
[
6+g †
n
q†
m
„†
u
q†qrsYt[ Ym[%V+†
n
qrsYt[
!2*.-J')8g
†
m
„†
u
qrs Yt[ Yu[
m
u
nr
ns
†
m
u
u
m
===
R
R
I
⇒
†
m
q
m
u
†
u
Yv[
M)-Yu[Yv[45g
†
m
qruYt[
†
u
qrmYt[
%9-'-(<'""<'j-^
98g •
t?
q•
n
q†
n
%p
n
qrsFvqmYV[
•
?i
q•
m
q•
u
q†
m
%p
m
qruFnrquYV[
•
ti
q•
t?
„•
?i
qmV„uVqsV
B5: Kiểm tra - biện luận.
C]3'Š00"(J')p
•
ti
!!34:
*-g
„"g†q
p
U
q
s
nr
qrsYt[%V+(J')E'[K%
„94@80a(J')†
m
q
m
m
p
U
q
u
nr
qruYt[l
2/ Bài toán 2:
-8-^gp
n
qv
Ω
p
m
qw
Ω
%h('1(2c*]
-^p
n
A'4$nr2K%9:<(0'
4$;g
%?c*]p
m
%
1%C]p
n
G(2p
m
%
%C]p
n
p
m
%
Yi(8-4:"-8•I[%
Hướng dẫn giải:
B1: Tìm hiểu các điều kiện đã cho – tóm tắt bài toán.
|?1(!3#-^%
|9:'4$c*]-^p
n
%
|>8-4:&
)
q&
'
L•I%
|?<A:u4:52%
|98Wg p
n
qv
Ω
Lp
m
qw
Ω
n
qnr2K
m
Z
u
Zp
n
p
m
%
v
Zp
n
‰‰p
m
%
B2 và B3: Phân tích bài toán - lựa chọn công thức.
|i!+F'2!S3'‹'|X|F@$10' g
&q†
m
%p% Yn[
GV thực hiện: Nguyễn Văn Vũ - Trường THCS Lộc Điền
9
SKKN – Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường THCS
8-454$'1N-45*!-^)
Y*8-4:[%
|9X,'-<'1A('a*.10' Yn[#3'‹'|
X|F@A-)1!2 "27-45%V+^1
!+G;-!"450A J'
8J'+(3(%
|9S Yn[80(45G10' 4@4@
;@^G;-#G"45 $!"45
!0-!1!2 "2%
9+gApq
U
I
;Yn[
⇔
&q•%†% Ym[
7!X3'Šg†q
U
R
;Ym[
⇔
&q
m
%
U
t
R
Yu[
|9SE+; 0)1!,'+
"+'+*T%h('Ym[AD"45†41(*8
Yu[%
|?<10'*T!"45<%
„M!3-^#v4:52g
n‰pqp
n
Y?c*]p
n
[
m‰pqp
m
Y?c*]p
m
[
u‰pqp
n
„p
m
YC]p
n
p
m
[
v‰pq
n m
n m
%R R
R R+
YC]p
n
‰‰p
m
[
|V$KQN-45*E+-^#)v
4:524'%6-'-(!4:52I%
B4: Bài giải.
|M:'4$v4:52<45g
n
m
u
v
%
|C8-4:;-45<0'
4$1N-45*E+-^#)%
|!2*. g Q =
m
%
U
t
R
Y Yu[[
!4:528g
%?c*]*E+p
n
g &
n
q
m
n
n
U
t
R
Yn[
?c*]*E+p
m
g &
m
q
m
m
m
U
t
R
Ym[
SYn[Ym[
⇒
m
n
n
U
t
R
q
m
m
m
U
t
R
⇒
m
m n
n
w
%nr nsY [
v
R
t t ph
R
= = =
1%>*]p
n
p
m
g &
u
q
m
u
n m
U
t
R R+
Yu[
GV thực hiện: Nguyễn Văn Vũ - Trường THCS Lộc Điền
10
SKKN – Cách giải bài tập định lượng môn vật lí ở trường THCS
SYn[Yu[
⇒
m
n
n
U
t
R
q
m
u
n m
U
t
R R+
⇒
n m
u n
n
v w
%nr msY [
v
R R
t t ph
R
+
+
= = =
%>*]p
n
‰‰p
m
g &
v
q
m
v
n m
n n
U t
R R
+
÷
Yv[
SYn[Ym[Yv[
⇒
v n m
n n n
t t t
= +
⇒
n m
v
n m
%
nr%ns
wY [
nr ns
t t
t ph
t t
= = =
+ +
B5: Kiểm tra - biện luận.
|9S g Q =
m
%
U
t
R
⇒
tq
m
%Q R
U
%VA-45<*]&
-'-(•#"-I;:'tc-'$3
G-^#"g
p
n
qv
Ω
n
qnr2KLp
m
qw
Ω
qu‰mp
n
m
qu‰m
n
qu‰m%nrqnsY2K[
|VAtc-'$p;g>p
n
p
m
p
qp
n
„p
m
u
q
n
„
m
L
94@p
n
‰‰p
m
n m
v
n m
%t t
t
t t
=
+
IV. KẾT QUẢ ĐẠT ĐƯỢC
h
Œ
4
•
;
Œ
4
Œ
Ž
'
•
;
Œ
4
Œ
•
Œ
4@
•
24@2
Œ
2
•
1E
•
2X
•
41
•
‘
Ž
14@
Œ
Ž
Ž
1
Ž
;
•
1
Ž
Œ
X
'4
•
;
Ž
4
•
;
Ž
Œ
‘
Ž
1
Ž
+1
Ž
Ž
'
•
‘
Ž
X
•
Ž
•
+;
Œ
'
Œ
J'
•
;
Œ
Ž
2#%
9(J'!A)*"+0-+;'<';/
4$*D'+=A+:)1N!445E'
4$*D521)E2))12X!14$!c
c4:(8+22)#6dP 87
E'4$*D%9/!2*.!14$;04$*D)
!12345+W'+(
@)12834$bW45!)12
1(!'+'!2*. 2]52!F!%
9J'!A*<*<1(!2!-(=(
$)J'+(!,<`$:G452#
;%
>(J')0'/*.24@2!2Y'G6>†[g
Lớp
Sĩ số
điểm trên 5 điểm 9 - 10 điểm 1 - 2
SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ SL Tỷ lệ
O
s
uw ur zuu{ y nOv{ r r{
O
z
uw mO zrw{ s nuO{ m sw{
O
O
uy uu zOm{ nr my{ n my{
Tổng 109 92 84,4% 22 20,2% 3 2,8%
d$(J'))!<'g
Tổng 109 64 58,7% 6 5,5% 14 12,8%
GV thực hiện: Nguyễn Văn Vũ - Trường THCS Lộc Điền
11
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét